Raportowanie ESG — czym jest i od kiedy obowiązuje?

Czym jest raportowanie ESG?

Raportowanie ESG (Environmental, Social, Governance) odnosi się do praktyki firm związanej z ujawnianiem informacji na temat ich działań i wyników w trzech kluczowych obszarach: środowisko (E), społeczeństwo (S) oraz ład korporacyjny (G).

W praktyce oznacza to, że przedsiębiorstwa raportują swoje działania mające na celu ochronę środowiska, dbałość o prawa pracowników i społeczności, a także zasady zarządzania i etyki biznesowej.

Można powiedzieć, że raport ESG jest sprawozdaniem przedsiębiorstwa na temat działań w zakresie zrównoważonego rozwoju, który jest przeznaczony dla interesariuszy, takich jak inwestorzy, klienci, pracownicy, lokalne społeczności czy instytucje finansowe i ubezpieczeniowe. Informacje z takiego dokumentu pozwalają podmiotom trzecim na ocenę wpływu przedsiębiorstwa na środowisko oraz społeczeństwo i prezentują również, jak zarządza ryzykiem i działaniami.

Dlaczego raport ESG jest taki ważny?

Raportowanie ESG jest ważne z kilku powodów. Po pierwsze, pozwala firmom zidentyfikować ryzyko i nim zarządzać, w związku z ich działaniami w obszarach środowiskowych, społecznych i zarządczych. Dzięki temu mogą unikać potencjalnych problemów i kształtować zrównoważone strategie biznesowe.

Po drugie, transparentność w kwestii ESG może przyciągać inwestorów, którzy coraz częściej zwracają uwagę na zrównoważone i odpowiedzialne inwestycje.

Po trzecie, firmy raportujące ESG zyskują zaufanie klientów, pracowników i partnerów biznesowych, co przekłada się na lepsze relacje i pozytywny wizerunek marki.

Wreszcie, raportowanie ESG jest coraz częściej wymagane przez przepisy i regulacje, zarówno na poziomie krajowym, jak i międzynarodowym, co sprawia, że staje się nieodzownym elementem prowadzenia nowoczesnego biznesu.

Dyrektywa CSRD a raportowanie ESG

Od 2024 roku zastąpiono dobrowolne standardy raportowania pozafinansowego obowiązkiem ESRS – Europejskim Standardem Raportowania Zrównoważonego Rozwoju. Zmiana, wprowadzona przez Komisję Europejską, miała na celu poprawę jakości ujawnianych przez przedsiębiorstwa informacji i umożliwienie porównania ich pomiędzy różnymi podmiotami.

Z kolei, opublikowana w 2022 roku dyrektywa CSRD wprowadza obowiązek ujawniania szczegółowych informacji pozafinansowych i poszerza zakres podmiotów, które będą objęte obowiązkiem raportu ESG.

Dyrektywa nałożyła obowiązek na firmy już od 2026 roku. W międzyczasie Komisja Europejska w wyniku konsultacji zweryfikowała postanowienia i doszło do niektórych zmian oraz zdecydowano o przesunięciu obowiązkowych terminów.

ESG z dwuletnim odroczeniem. Co oznaczają nowe przepisy dla firm?

Unia Europejska zdecydowała o dwuletnim odroczeniu obowiązku raportowania dla części podmiotów.

W marcu 2026 r. opublikowano ustawę z dnia 27 lutego 2026 r. o zmianie ustawy o rachunkowości.
Dotyczy ona ESG, w szczególności zwolnień z obowiązku raportowania dla części firm za lata 2025 i 2026. Podmioty, które wcześniej rozpoczęły przygotowanie danych do raportu, będą mogły dobrowolnie zdecydować o dalszych działaniach w tym zakresie.

Od 2027 r. obowiązek raportowania ESG bezwarunkowo dotyczy tylko największych firm, które jednocześnie:

• Zatrudniają powyżej 1000 pracowników, oraz
• osiągają przychody netto ponad 450 mln euro rocznie (1 900 000 000 zł).

Obowiązek dotyczy lat obrotowych rozpoczynających się od 1 stycznia 2027 roku.

Jednostki, które nie spełniają co najmniej jednego z tych dwóch kryteriów, mogą zostać zwolnione z obowiązku raportowania, jeżeli taką decyzję podejmie ich kierownik. Jednocześnie przepisy umożliwiają dobrowolną kontynuację raportowania, przy czym decyzja w tym zakresie powinna uwzględniać strategię biznesową oraz koszty. Zwolnienie obejmuje raportowanie ESG za lata przypadające pomiędzy 1 stycznia 2024 r. a 31 grudnia 2026 r.

Poprzednie terminy i wymagania

Pierwsza fala obejmowała największe podmioty, takie jak duże jednostki interesu publicznego, w których zatrudnionych jest więcej niż 500 osób i spełniają co najmniej jedno z dwóch kryteriów, czyli roczne przychody netto przekraczają 40 mln euro, a aktywa 20 mln euro. Te podmioty miały składać raport podsumowujący bieżący rok w 2025 roku, gdyby po 31 grudnia 2024 roku, jak zapowiadano miało to być obowiązkowe.

Od 2025 roku dyrektywa CSRD miała obowiązywać wszystkie duże podmioty, w których zatrudnia się więcej niż 250 osób, obrót roczny przekracza 50 mln euro, a aktywa 25 mln euro. Pierwszy raport miał wejść w życie w 2026 roku.

Małe i średnie firmy, które zatrudniają więcej niż 10 osób, a ich roczny przychód wynosi 700 tys. euro, suma aktywów 350 tys. euro. Miały wejść w obowiązek od 2026 r.

Od 2027 roku raport ESG miał obowiązywać także wybrane spółki z siedzibą poza UE, które w Polsce mają jednostkę zależną lub oddział, które na terenie UE osiągają roczne przychody powyżej 150 mln euro. Wówczas pierwszy raport ESG miał być od 2028 roku.

Omnibus I – pakiet uproszczeniowy

Zmiany są częścią pakietu Omnibus I, którego celem jest ograniczenie obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorstw przy jednoczesnym utrzymaniu kierunku regulacyjnego związanego ze zrównoważonym rozwojem. Zrewidowane standardy ESRS mają być krótsze, bardziej przejrzyste i łatwiejsze w stosowaniu.

Omnibus I wprowadza przede wszystkim:

• dwuletnie odroczenie dla jednostek, które miały raportować za lata obrotowe rozpoczynające się od 1 stycznia 2025 r. i 1 stycznia 2026 r.;
• ograniczenie liczby obowiązkowych punktów danych o ponad 60%, a łącznej liczby punktów danych o ponad 70%, co według Komisji Europejskiej może zmniejszyć koszty raportowania ponoszone przez przedsiębiorstwa o ponad 30%.

Standardy przyjęte przez Komisję Europejską zostały przekazane do kontroli Parlamentowi Europejskiemu i Radzie Unii Europejskiej. Zaczną obowiązywać po zakończeniu okresu kontroli, który co do zasady potrwa dwa miesiące.

Najważniejszy wniosek jest jasny

Obowiązek raportowania ESG nie znika, lecz zostaje przesunięty w czasie. Dodatkowy okres warto wykorzystać na uporządkowanie procesów, określenie źródeł danych oraz wdrożenie narzędzi wspierających ich gromadzenie i analizę.

Nie warto więc odkładać przygotowań do momentu, w którym raportowanie stanie się obowiązkowe. Dotyczy to również mniejszych firm, które mogą zostać objęte wymaganiami pośrednio jako uczestnicy łańcucha dostaw. Większe podmioty, zobowiązane do zbierania informacji ESG, będą zwracać się do partnerów biznesowych o dane potrzebne do własnej sprawozdawczości.
ESG ma dziś znaczenie nie tylko regulacyjne, lecz także biznesowe i reputacyjne. Wpływa na sposób postrzegania spółek przez inwestorów, kontrahentów i opinię publiczną. Transparentność w obszarze zrównoważonego rozwoju ułatwia zarządzanie ryzykiem, pozyskiwanie finansowania oraz budowanie relacji z interesariuszami.

Jak przygotować firmę do raportowania ESG? Kroki do wdrożenia

Nowy obowiązek raportowania ESG oznacza, że przedsiębiorstwa muszą się do niego prawidłowo przygotować, by terminowo i zgodnie ze standardami, złożyć dokumenty. W tym celu należy zidentyfikować zakres raportowania i opracować skuteczny system, który będzie odpowiedzialny za zbieranie i łączenie danych, związanych z realizacją celów ESG przez przedsiębiorstwo.

Pierwszym krokiem w przygotowaniu przedsiębiorstwa do nowych obowiązków, jest dokładne zrozumienie, jakie są wymagania i regulacje dotyczące raportowania ESG. Dobrą praktyką jest wyznaczenie zespołu ds. ESG, który będzie odpowiedzialny za gromadzenie danych, analizę i przygotowanie raportu. Zespół powinien składać się z przedstawicieli różnych działów firmy, takich jak dział HR, dział finansowy, dział zarządzania ryzykiem i dział zrównoważonego rozwoju.

Następnie należy przeprowadzić analizę i zidentyfikować najważniejsze kwestie ESG dla firmy. W tym celu trzeba zidentyfikować, które aspekty środowiskowe, społeczne i zarządcze są kluczowe dla interesariuszy firmy, takich jak klienci, pracownicy, inwestorzy i społeczności lokalne.

Następnym krokiem jest gromadzenie odpowiednich danych i wskaźników dotyczących działań ESG firmy. Dane te powinny być dokładne, mierzalne i wiarygodne. Należy również ustalić system monitorowania i raportowania, który umożliwi regularne aktualizacje.

Na podstawie zidentyfikowanych kwestii ESG i zebranych danych, firma powinna ustalić cele i strategię w zakresie zrównoważonego rozwoju. Cele te powinny być mierzalne, realistyczne i zgodne z długoterminowymi planami firmy.

Opracowanie raportu ESG to kolejny krok. Raport powinien być przejrzysty, zgodny z przyjętymi standardami raportowania i zawierać wszystkie istotne informacje dotyczące działań ESG firmy. Należy również zapewnić, że raport będzie dostępny dla wszystkich interesariuszy.

Po opracowaniu raportu, ważne jest skuteczne komunikowanie wyników i działań ESG do interesariuszy. Firmy mogą to zrobić poprzez publikację raportu na swojej stronie internetowej, organizowanie spotkań informacyjnych czy korzystanie z mediów społecznościowych.

Raportowanie ESG to proces ciągły. Przedsiębiorstwa powinny regularnie monitorować swoje działania, aktualizować dane i cele oraz wprowadzać usprawnienia na podstawie feedbacku od interesariuszy. Ciągłe doskonalenie pozwala na osiąganie coraz lepszych wyników w zakresie zrównoważonego rozwoju.

Jakie narzędzia cyfrowe wspierają raportowanie ESG?

W kontekście rosnących wymagań, dotyczących raportowania ESG, cyfrowe narzędzia mogą znacząco ułatwić przedsiębiorstwom zbieranie, analizę i prezentację danych. 

Jedną z podstawowych możliwości systemu V-Desk są zaawansowane systemy zarządzania danymi, które automatyzują procesy raportowania i zwiększają dokładność oraz przejrzystość informacji.

 Klienci, którzy zgłaszają taką potrzebę, otrzymują dostosowane do specyfiki przedsiębiorstwa możliwości zestawiania danych i informacji w dedykowane raporty.

U jednego z naszych Klientów w systemie V-Desk zastosowano rozwiązanie automatyzujące obliczanie danych przedstawianych w raportach ESG. Narzędzie poza sprawnym i skuteczną kalkulacją obliczeń, pozwala rownież na pozyskiwanie danych przy wykorzystaniu AI oraz mechanizmu OCR – potrafi rozpoznać i kategoryzować produkty. Dzięki zastosowaniu narzędzia przygotowanie danych zajmuje mniej czasu i jest bardziej dokładne, co znacznie ułatwia pracę osób odpowiedzilanych w firmie za ESG.

Dodatkowo, przygotowaliśmy specjalny raport w formie widoku wpiętego w menu kontekstowe, który prezentuje obliczenia emisji gazów cieplarnianych oraz wszystkie wystąpienia produktów z zakresu 3. Narzędzie to umożliwia filtrowanie po różnych kryteriach, takich jak źródła danych, co pozwala na generowanie dowolnych raportów poziomu emisji gazów cieplarnianych. Standardowa funkcja eksportowania raportu do pliku umożliwia łatwe dzielenie się danymi z interesariuszami.

Wykorzystanie takich narzędzi cyfrowych nie tylko ułatwia zgodność z nowymi regulacjami, ale także poprawia efektywność procesów biznesowych, zwiększa przejrzystość i pomaga firmom lepiej zarządzać swoimi zobowiązaniami w zakresie zrównoważonego rozwoju. System V-Desk jest wyjątkowo elastyczny i z łatwością możemy tak modyfikować zestawienia, by wspierać firmy w raportowaniu ESG. Procesy przetwarzania dokumentów stanowią bogate źródło danych i informacji, gotowych do agregowania i raportowania dla dowolnych celów, w tym zrównoważonego rozwoju.